หนามไข่ปู

ไม้พุ่ม สูง 1–4.5 ม. กิ่งอ่อนมีขนสั้นหนานุ่ม กิ่งแก่มีนวล มีหนามกระจาย ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ ใบย่อยมี 5-11 ใบ แกนและก้านใบมีขนนุ่มและหนามขนาดเล็กกระจาย ก้านใบยาว 1.5–4 ซม. แผ่นใบรูปรี รูปไข่ หรือรูปสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด ยาว 2.5-8 ซม. แผ่นใบด้านล่างมีขนสั้นนุ่มสีเทาแกมขาว ด้านบนมีขนตามเส้นใบ ปลายใบแหลม โคนใบรูปลิ่มหรือมน ขอบใบจักฟันเลื่อย ก้านใบย่อยใบข้างเกือบไร้ก้าน ใบปลายยาว 0.5–1.5 ซม. หูใบรูปแถบ ยาว 5–8 มม. มีขนสั้นนุ่ม ช่อดอกแบบช่อเชิงหลั่นออกตามปลายกิ่ง ยาว 4–6 ซม. แกนช่อและก้านดอกมีขนสั้นนุ่ม ใบประดับรูปใบหอกหรือรูปแถบมีขน ก้านดอกยาว 5–10 มม. ดอกบานเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 ซม. กลีบเลี้ยงมีขนหนาแน่น กลีบรูปสามเหลี่ยม เรียวแหลม ยาว 5–8 มม. กลีบดอก 5 กลีบ สีขาวอมแดง แผ่นกลีบกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง 3–5 ซม. สั้นกว่ากลีบเลี้ยง มีก้านกลีบสั้นๆ เกสรเพศผู้จำนวนมาก ยาวเท่าๆ กลีบดอก ก้านชูอับเรณูกว้างที่โคน คาร์เพลมี 55–70 คาร์เพล ยาวเท่าๆ เกสรเพศผู้ รังไข่มีขนสั้นนุ่มสีเทา ก้านเกสรเพศเมียสีม่วงอมแดง โคนมีขนหนาแน่น ผลกลุ่มสีแดง สุกสีดำ สด เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.8–2 ซม. มีขนสั้นนุ่มสีเทา ไพรีน (เมล็ด) ขนาดเล็ก ย่น หนามไข่ปูเขามีเขตการกระจายพันธุ์กว้าง พบตั้งแต่อัฟกานิสถาน ภูฏาน อินเดีย ศรีลังกา เนปาล จีน พม่า ลาว เวียดนาม ไต้หวัน ภูมิภาคมาเลเซียจนถึงฟิลปปินส์ ในไทยพบเฉพาะดอยเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ขึ้นตามที่โล่งบนเขาหินปูน ระดับความสูง 1800-2200 เมตร ชอบอากาศหนาวเย็น ดอกออกเดือนพฤษภาคม-กรกฎาคม ติดผลเดือนสิงหาคม-กันยายน แต่บางพื้นที่ออกดอกและติดผลตลอดทั้งปี

หมายเหตุ  บางประเทศปลูกเป็นพืชอาหาร มีรสหวานเช่นเดียวกับราสเบอร์รี่ เป็นอาหารของนก แต่ในหลายประเทศในแอฟริกา อเมริกา และออสเตรเลีย ขึ้นเป็นวัชพืชหนาแน่น โดยเฉพาะที่เกาะกาลาปากอส

ชื่อสามัญ  Ceylon raspberry, hill raspberry, mysore raspberry, snowpeaks raspberry

กลีบเลี้ยงมีขนหนาแน่น ปลายกลีบเรียวแหลม กลีบดอกสั้นกว่ากลีบเลี้ยง เกสรเพศผู้จำนวนมาก (ภาพ: สุคนธ์ทิพย์ ศิริมงคล; ดอยเชียงดาว เชียงใหม่)